Edebiyat kendi içinde pek çok tür bulunduruyor: Roman, deneme, öykü vb. Öyküyle ilkokul çağımızda karşılaşıyoruz okumayı öğrenirken. Genelde birkaç sayfayı geçmeyen, karakter sayısı kısıtlı ve tek bir olay örgüsü ile tanınan bir yazı türüdür öykü. Vermek istediği mesaj bellidir, gereksiz detaylardan kaçınır. Kısa ve özdür, lafı boş yere uzatmaz. Bu nedenle çocuklar için ilk aşamada çok uygun bir adaydır. Kapsamlı ve ayrıntılı bir romanı çözümleye çalışan bir çocuk pek görülmüş değildir zira ortalama bir çocuğun kabiliyetlerinin ötesindedir. Ona kısa öyküler lazımdır. Peki, öykü ne kadar kısa olabilir? Bin kelimeden az bir metin de öykü sayılabilir mi? Bunun keskin bir sınırı var mıdır yoksa bu sınır muğlak mıdır? İşte burada küçürek öykü denen kavram karşımıza çıkıyor.
Daha Ne Kadar Kısa Olacak?
Öykülerin belli bir kelime sınırı yoktur ama genelde birkaç sayfayı geçmezler. Tabii buna uymayıp daha uzun olanları da var. Mesela bazı öyküler onlarca sayfa sürebiliyor fakat mantık hepsinde aynı. Anlatılan tek bir olay var ve karakter sayısı az. Karakterler herhangi bir karakter gelişimi geçirmiyor. Duygular daha yoğun yaşanıyor. Bu yüzden öykü yazmak roman yazmaktan çok daha meşakkatli. Az kelimeyle çok şey anlatabilmek herkesin harcı değildir. Küçürek öykü yazmak ise tam bir ustalık ister. Bu sefer sadece okuyucaya hissettirmeniz gerekir. Olayları anlatmayacaksınız sadece sezdireceksiniz. Kalan boşlukları okuyucu kendisi doldurur. Okuyucu yalnızca bir ana odaklanır. Bazense sadece içsel bir düşünce ya da monolog okuruz.
Kelime sınırı kesin olmasa da 700 sözcükten fazla yazılan öyküler küçürek öykü olarak adlandırılmazlar. Küçürek öykünün başka adları da mevcuttur. Bunlar sırasıyla şunlardır: “minimal öykü”,“çok kısa öykü”, “öykücük”, “kısa kısa öykü”, ”kıpkısa öykü”, “sımsıkı öykü”, “kısa kurmaca”, “minik öykü”, “mini öykü”, “küçük ölçekli kurmaca” ve son olarak “meseldir.”
Küçürek Öykü Örnekleri
Küçürek öykünün tanımı üzerine farklı görüşler mevcuttur. Dünya edebiyatında uzlaşılmış bir anlayış şu an yoktur. Zaten küçürek öykü daha bebeklik çağındadır.
Bu türe dünya edebiyatından şu isimleri örnek verebiliriz:
- Julio Cortazar
- Dino Buzzati
- Franz Kafka,
- Oscar Wilde
- Richard Brautigon
- Spencer Holst
Türk Edebiyatı’nda ise şu isimler küçürek öykülerle tanınmıştır:
- Ferit Edgü,
- Sevim Burak,
- Necati Tosuner,
- Refik Algan,
- Tezer Özlü,
- Hulki Aktunç,
- Hürriyet Yaşar,
- Vüs’at O. Bener,
- Küçük İskender,
- Taner Karakoç,
- Cemal Şakar,
- Tarık Günersel,
- Mehmet Harmancı,
- Murat Yalçın
- Haydar Ergülen‘dir.
YANGIN
Yanmış ormandan geçtim.
Kapkara, kömürleşmiş ağaçlar. Yanmış otlar. Çalılar. Isırganlar. Tüm börtü böcek yanmış.
Kaplumbağalar. Tosbağalar. Kertenkeleler. Yılanlar yanmış. Kelebekler bile.
Toprak öylesine sıcak ki üstüne basılmıyor. Kayalar cehennem kayası.
Yanımdaki dostum, “Bilmem biliyor musun” diyor, “böyle yangınlardan sonra, eğer yağmurlar bol
ve düzenli yağarsa bambaşka bir orman oluşur. Yeni ağaçlar, yepyeni bitkiler…”
“Ne kadar sürer bu,” diyorum.
“Havaya bağlı,” diyor. “Ben diyeyim yirmi, sen de otuz.”
“Görür müyüz,” diyorum.
“Bizler görmesek, çocuklarımız görür,” diyor.
“Onlara ormanı nasıl korumamız gerektiğini öğretmemiz gerekecek” diyorum.
“Kendimize de,” diyor dostum.
Üstüne basa basa bir kez daha; Kendimize de.
Ferit EDGÜ, 252 Yazardan Minimal Öyküler.
Yazarın Notu
Küçürek öykü kavramıyla Karıncafil Dergi ve Eksik Harf Yayınları‘nın düzenlediği yarışma sayesinde tanıştım. Yazdığım metinle yarışmaya katılıp şansımı denedim. Sonucu açıklanınca burayı güncellerim. Bu yazıyı yazarken de Turkedebiyatı.org sitesinden yararlandım. Daha ayrıntılı bilgi ve farklı küçürek öykü örnekleri için oraya bakabilirsiniz.